کسانی که اهل مطالعه و مداقه در آثار باستانی و تاریخی لرستان هستند، میدانند بعد از مفرغ جهانی لرستان پلهای باستانی و تاریخی این دیار نیز مشهورند. سال گذشته مسئولان میراث فرهنگی این استان بدون توجه به وضعیت نامناسب و ساخت و سازهای بیرویه در حریم این پلها، خبر از تهیهی پروندهای برای ثبت جهانی این پلها خبر دادند!! البته این آثار به صورت بالقوه شرایط ثبت جهانی را دارا هستند لیکن نه با حال و روز کنونیشان!
پل شاپوری خرمآباد، پل کاکارها (کاکارضا) الشتر، پل کشکان در بخش چگنی، پل کلهر در بخش معمولان، پل کُر و دِت در پلدختر و .... از جمله پل های باستانی لرستان هستند. در بین این پلها، پل کشکان را که در منطقهی چگنی قرار گرفته است بررسی میکنیم.
این پل در 50 کیلومتری جادهی خرمآباد به اندیمشک در بخش چگنی قرار دارد. این پل بر روی رودخانهی خروشان کشکان ساخته شده است. طول پل حدود 300 متر میباشد و هماکنون دوازده دهنه از آن باقی مانده است. مصالح به کار رفته در بنای این اثر شگرف سنگ و ملاط ساروج میباشد. شکل ظاهری آن شبیه پل شکستهی (طاقپیل اشکسه) خرمآباد است که خبر از سبک معماری دورهی ساسانیان میدهد.
البته کتیبهای به خط کوفی در این منطقه پیدا شده است که خبر از تجدیدبنای این پل در زمان بدر ابن حسنویه در سال 398 هـ.ق میدهد. سنگهای این پل را ظاهراً از کوهی به نام «مپل» حجاری نموده و از فاصلهی 15 کیلومتری بدین محل حمل نمودهاند.
کتیبه پیدا شده در پل کشکان
ژاک دومرگان فرانسوی نیز از این محل دیدن نموده است و در کتاب جغرافیای غرب ایران آنرا توصیف نموده است. «شاخهی رود کشکان که از دشت الیشتر سرازیر میگردد، قبل از ورود اعراب در بخش آفتاب[برآفتاؤ] توسط پلی قطع میگردیده است اما این بنا بر اثر آبادیها به خاطر امر حفاظت در عقبنشینی سپاه ایران خراب شده است و هر چه که باشد امروز جز یک پایه و جرز و چند تودهی بیشکل و قواره از آن باقی نیست» (جغرافیای غرب ایران، ص 213، به نقل از ایزدپناه)
بر خلاف نوشتههای دومرگان، همانگونه که گفته شد از پل دوازده پایه و دهنه باقی مانده است که چندان هم بیشکل و بدقواره نیست؛ البته شاید دومرگان آن را با پلهای فرانسه مقایسه کرده باشد!!
-----------------------
با استفاده از :
ايزدپناه حميد، آثار باستانی و تاریخی لرستان، جلد2، تهران، انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، 1376
