چگنی در هزاره ی سوم قبل از میلاد
پیش از ظهور دولت ماد بزرگترین امپراطوری جهان باستان، سلسله ی شاهان ایلام باستان بر بخش بزرگی که لرستان تا بوشهر امروزی را در بر می گرفته است، فرمان می رانده اند. ظهور فرمانروایی شاهان ایلام باستان به هزاره ی سوم یعنی 2500 سال پیش از میلاد مسیح می رسد که شامل سلسله های: «شاه آوان»، شاهان «سیماشکی» و «نایب الحکومه ی بزرگ» می شوند.
پژوهش های به عمل آمده نشان گر این است که مقر فرمانروایی شاهان «سیماش» یا «سیماشکی» نقطه ای از قلمرو ایلام بوده که در غرب خرم آباد امروزی قرار داشته است، به نظر نگارنده «سیماش» یا «سیماشکی» یعنی پایتخت نخستین شاهان ایلام باستان (سلسله ی ایگه ها لیکان) در منطقه ی چگنی قرار داشته که این اظهار نظر متکی بر قرائن ذیل است:
1- یکی از دهستان های بخش چگنی به نام «سماق» تحریف شده ی کلمه ی «سیماک» بازمانده از دو واژه ی «سیماش» یا «سیماشکی» ایلام باستان است.
2- مرکز بخش چگنی امروز «دوره» Dura نام دارد که یادآور واژه ی Dur به معنای: کاخ و شهر ایلام باستان است و نام «دور-اون-تاش= dur un tash» ایلامی شاهدی بر این ادعاست. «دوران تاش» در زبان ایلام باستان «اون تاش» است که احتمالاً بازمانده ی آن تپه ی ورودی شهر سراب دوره «چغادرویشان» می باشد؛ هر چند این تپه هنوز کاوش نشده ولی آثار مشهود به دست آمده نشان گر آن است که دژ عظیمی با موقعیت جغرافیایی خاص در روزگار خود بوده است.
3- علاوه بر موارد فوق اسامی خاص جغرافیایی در منطقه ی چگنی رد پای تاریخی خود را تا روزگار ایلام باستان نشان می دهد. از جمله «کشکان»، «نای کش» و «کش ماهور» که هر یک به نوبه ی خود نام «کش کوشا» فرمانروای ایلامی را تداعی می کنند.
تحقیق و پژوهش: فرامرز درویشی
کارشناس ادبیات فارسی
منابع و مآخذ:
- نشریه ی لرستان شناسی، سال 1 ، شماره ی 3 و 4 ، پاییز و زمستان 76
- تاریخ ایلام، پیر آمیه، ترجمه شیرین بیانی
- امپراطوری ایلام، اثر والتر هینتس
